Gisteravond hield communicatiewetenschapper Arun Kundnani een ijzersterke lezing over racisme en antiracisme in een vol Spui25. Hij onderscheidde een liberale, individualiserende en moraliserende benadering, die racisme reduceert tot menselijke vooroordelen en angst voor het andere, van de radicale benadering van Anton de Kom, Frantz Fanon en anderen, die hebben laten zien hoe racisme verweven is met het koloniale project en met kapitalistische uitbuiting en om een politieke aanpak vraagt.
Kundnani illustreerde die tegenstelling door te vertellen over zijn bezoek aan Kamp Vught, waar je aan het eind van de expositie in de ‘reflectieruimte’ wordt uitgenodigd om een verbinding met het leven nu te maken. Daar vertelt een man in een video dat hij anders wordt aangekeken vanwege zijn tatouages en een vrouw vanwege haar blonde haar. Ook daar moeten we blijkbaar individueel reflecteren op morele lessen, niet samen in gesprek over de uiterst actuele politieke lessen die uit de kampgeschiedenis te leren zouden zijn. Bijvoorbeeld uit de gevangenschap van Anton de Kom zelf in Vught in 1944, waardoor de verwantschap van nazisme en kolonialisme zichtbaar zou kunnen worden. Of uit het wrange feit dat pal naast het voormalige kamp tegenwoordig een state-of-the-art, hypermodern detentiecentrum te zien is, waar met name extremistische moslims gevangen worden gehouden.
wel ze nieuwe titels dragen, zijn de arbeidsverhoudingen en de grijns hetzelfde gebleven. ‘Ik heb nu een reisbureau opgericht, gespecialiseerd in zeereizen,’ legt Verramsj uit. ‘Zij zijn het A.U.B. – algemeen uitvoerend bestuur – en ik ben O.K. – organiserend kapitein.’ Weer later zijn de roeiers ‘allemaal prijswinnaars van een wedstrijd die ik georganiseerd heb en ze hebben allemaal een zeereis gewonnen, exclusief de kosten.’
Met de documentaire Wit is ook een kleur heeft Sunny Bergman weer een steen in de vijver van de Nederlandse identiteit gegooid. Het klotst nog steeds aan de oevers, bijvoorbeeld in de gesprekken van mensen die zich voor het eerst bewust lijken te worden van hun eigen witheid en van de bijbehorende voorrechten. Mij heeft de film onder meer aan het denken gezet over de witheid van mijn vriendenkring, over de keuzes die ik als vader maak en over de criteria die we op school gebruiken om leerlingen te bevorderen of een sanctie op te leggen. Het oppervlak van mijn zelfbeeld deint ook nog na, omdat ik weer eens geconfronteerd ben met het verschil tussen wat ik bewust denk en wat ik onbewust doe.