In De Volkskrant verklaart en legitimeert Marcel Hulspas islamofobie vanuit wat hij ziet als de tekortkomingen van de islam in vergelijking met het verder ontwikkelde christendom. Volgens Hulspas verwachten we in het Westen vergeefs dat de moslimwereld de terroristen van Al Qaeda veroordeelt als on-islamitisch, want ‘strikt genomen zijn ze dat niet… Wat ze beweren is niet on-islamitisch. En in reactie op dat ontbreken van een heldere ‘banvloek’ is het een simpele stap, zoals je politici hoort stellen, dat ‘de’ islam een bedreiging vormt voor ‘onze’ beschaving.’

Dat is feitelijk nonsens: ontelbaar veel moslims en religieuze leiders laten zich wereldwijd elke keer horen om terroristische daden te veroordelen, maar die veroordeling is natuurlijk nooit ‘helder’ genoeg om de Hulspassen van deze wereld tevreden te stellen. Maar een groter probleem vormt zijn logica, die moslims indirect een deel van de verantwoordelijkheid toeschuift voor de toenemende islamofobie.

Wat als Hulspas hetzelfde over Joden zou zeggen? Wat als hij zou zeggen dat ‘Joden wereldwijd onvoldoende de in ultra-orthodoxe geloofsinterpretaties gedrenkte geweldsverheerlijking van mensen als Smotrich veroordelen – en dat het in reactie daarop een simpele stap is om te zeggen, zoals sommigen doen, dat ‘het’ Jodendom een bedreiging is voor ‘onze’ beschaving’?

De Volkskrantredactie zou een stukje van die strekking terecht weigeren, omdat het de Joden collectief medeverantwoordelijk zou maken voor opkomend antisemitisme. Maar voor troebele verwijten aan het adres van moslims gelden andere regels.

Gelukkig was afgelopen vrijdag de presentatie van Marli Huijers hoopgevende nieuwe boek In alle verscheidenheid: Remedie tegen vijanddenken, waarover ze in gesprek ging met Fatima Elatik en Leo Lewin. Het is een gedurfd, goed geschreven, heel persoonlijk maar ook historisch en filosofisch onderbouwd essay geworden, dat ik in één ruk heb uitgelezen. Een verhaal over haar eigen straat en haar huis, over vorige bewoners en de manier waarop ze verdwenen zijn, over vijanddenken, over de raakvlakken tussen antisemitisme en islamofobie en dus ook over remedies. Had ik Hulspas dit weekend beter kunnen negeren, om het alleen over Huijers mooie boek te hebben? Het negatieve negeren en het positieve waarderen? Misschien, maar een van Huijers remedies is: blijven tegenspreken.